11. Sınıf Matematik 2. Dönem 1. Yazılı Soruları ve Cevapları
Matrisler sayı kümeleridir
5 sütun 1 satırdan oluşan bir L dizimiz olsun. Bunun Matlabdeki yazılışı; L=[1 2 3 4 5] şeklindedir. Herbiri arasında 1 boşluk vardır buna dikkat edilmesi gerekir.
Şimdi de 3'e 3'lük bir K kare matrisi Matlab^de yazalım;
K=[1 2 3;4 5 6;7 8 9] şeklinde yazmamız gerekir. Önceden de öğrendiğimiz ; işaretini Matlab gördüğü zaman bir sonraki satıra geçecektir. Eğer burada matrisi şu şekilde yazacak olursanız;
M=[1 2 3;4 5;7 8 9] program matrisi oluşturmayacaktır. Çünkü bir eleman eksiktir.
Matrislerin Yazım Özellikleri:
K=[1 2 3;4 5 6;7 8 9] matrisindeki 3 elemanını K(1,3) şeklinde gösterebiliriz. K(1,3) deki 1 rakamı satır numarasını,3 rakamı ise sütun numarasını ifade eder.
Bir Matrisin İnversi:
Bir matrisin inversi o matrisin tersi anlamına gelir. Mesela A matrisinin tersi B matrisi ise bunu şu şekilde yazmalıyız;
A=inv(B)
Bir matrisin inversi o matrisin tersi anlamına gelir. Mesela A matrisinin tersi B matrisi ise bunu şu şekilde yazmalıyız;
A=inv(B)
Bir Matrisin Transpozesi:
Bir matrisin transpozesi demek A matrisinin 1. satır elemanları ile B matrisinin 1. sütun elemanlarının ve aynı şekilde A matrisinin 2. satır elemanları ile B matrisinin 2. sütun elemanlarının aynı olması demektir. Gösterim şekli;
A=(B)' şeklindedir. ' işaretini shift+2 yaparak çıkartabilirsiniz.
Bir matrisin transpozesi demek A matrisinin 1. satır elemanları ile B matrisinin 1. sütun elemanlarının ve aynı şekilde A matrisinin 2. satır elemanları ile B matrisinin 2. sütun elemanlarının aynı olması demektir. Gösterim şekli;
A=(B)' şeklindedir. ' işaretini shift+2 yaparak çıkartabilirsiniz.
Matriste İşlemler:
Matrislerde normal sayıların aksine bölme işlemi yoktur. Toplama,çıkarma ve çarpma işlemleri vardır.Şimdi tek tek bunları açıklayalım;
Matrislerde normal sayıların aksine bölme işlemi yoktur. Toplama,çıkarma ve çarpma işlemleri vardır.Şimdi tek tek bunları açıklayalım;
Toplama:
Matrislerle toplama işlemi yapılabilmesi için her iki matrisin de satır ve sütun sayılarının eşit olması gerekmektedir. Mesela K=[1 2 3;4 5 6;7 8 9] ile L=[9 8 7;6 5 4;3 2 1] matrislerini ele alalım. Bu matrislerin toplamsı şu şekilde olacaktır; K(1,1)+L(1,1) toplanacak ve sonuç M(1,1) olacaktır.
Matrislerle toplama işlemi yapılabilmesi için her iki matrisin de satır ve sütun sayılarının eşit olması gerekmektedir. Mesela K=[1 2 3;4 5 6;7 8 9] ile L=[9 8 7;6 5 4;3 2 1] matrislerini ele alalım. Bu matrislerin toplamsı şu şekilde olacaktır; K(1,1)+L(1,1) toplanacak ve sonuç M(1,1) olacaktır.
Çıkarma:
Toplama ile tüm özellikleri aynıdır fakat burada 1. matrisin elemanlarından 2. matrisin elemanlarını çıkartırız.
Toplama ile tüm özellikleri aynıdır fakat burada 1. matrisin elemanlarından 2. matrisin elemanlarını çıkartırız.
Çarpma:
Matislerde en çok kafanızı karıştıracak işlem budur. Burada çarpma işlemi şu şekilde yapılır. Çarpılacak matrislerden birincisinin 1. sütunu alınıp ikinci matrisin 1. satırı ile çarpılır. Tabi sizin sadece bilmeniz gerek birinci matrisin satır saysısı ile ikinci matrisin sütun sayısının eşit olması gerektiğidir.
Matislerde en çok kafanızı karıştıracak işlem budur. Burada çarpma işlemi şu şekilde yapılır. Çarpılacak matrislerden birincisinin 1. sütunu alınıp ikinci matrisin 1. satırı ile çarpılır. Tabi sizin sadece bilmeniz gerek birinci matrisin satır saysısı ile ikinci matrisin sütun sayısının eşit olması gerektiğidir.
Şimdi de tüm burada kullandıklarımızın olduğu bir program yazalım ve matris.m şeklinde kaydedelim.
DİZİLER
A. TANIM
Tanım kümesi pozitif tam sayılar kümesi olan her fonksiyona dizi adı verilir.
fonksiyonununda,
olduğuna göre,
biçiminde yazılabilir.
f fonksiyonu (dizisi) genel olarak,
biçiminde veya kısaca (an) biçiminde gösterilir.
a1, dizinin 1. terimi (ilk terimi);
a2, dizinin 2. terimi;
a3, dizinin 3. terimi;
...
an, dizinin n. terimi (genel terimi) dir.
Uyarı
B. SONLU DİZİ
Tanım kümesi Ak olan dizilere sonlu dizi denir.
C. SABİT DİZİ
Bütün terimleri birbirine eşit olan diziye sabit dizi denir.
D. EŞİT DİZİ
Her n pozitif tam sayısı için,
an = bn
ise, (an) ve (bn) dizilerine eşit diziler denir.
E. DİZİLERLE YAPILAN İŞLEMLER
(an) ve (bn) birer dizi, c bir reel sayı olmak üzere,
F. MONOTON DİZİLER
Genel terimi an olan bir dizide eğer her
Uyarı
G. ALT DİZİ
Bir (an) dizisi verilmiş olsun.
(kn) artan bir pozitif tam sayı dizisi olmak üzere,
H. DİZİLERİN YAKINSAKLIĞI VE IRAKSAKLIĞI
1. Komşuluk
a ve e birer reel sayı ve e > 0 olmak üzere,
açık aralığına a nın e (epsilon) komşuluğu denir.
Bu aralığı (kümeyi) T ile gösterirsek,
olur.
T kümesi sayı doğrusunda aşağıdaki gibi gösterilebilir.
Uyarı
I. YAKINSAK DİZİLER ve IRAKSAK DİZİLER
(an) bir reel sayı dizisi, a sabit bir reel sayı olsun.
Her e pozitif reel sayısı için, (an) dizisinin hemen hemen her terimi, a nın e komşuluğunda bulunuyorsa, (an) dizisi a ya yakınsıyor denir.
(an) dizisi a sayısına yakınsıyorsa; (an) dizisine yakınsak dizi denir.
Yakınsak olmayan dizilere ıraksak diziler denir.
J. DİZİLERİN LİMİTİ
1. Limitin Tanımı
(an) bir reel sayı dizisi olsun.
(an) dizisi sabit bir a reel sayısına yakınsıyor ise, a sayısına (an) dizisinin limiti denir.
lim(an) = a ya da (an) ® a
biçiminde gösterilir.
Kural
2. Limitle İlgili Özellikler
Kural
K. GENİŞLETİLMİŞ REEL SAYILAR KÜMESİ
Reel sayılar kümesine, artı sonsuz (+¥) ve eksi sonsuz (–¥) kavramlarının katılmasıyla elde edilen
[–¥, +¥]
aralığına (kümesine) genişletilmiş reel sayılar kümesi denir.
1. Iraksak Diziler
Kural
2. Genişletilmiş Reel Sayılar Kümesinde İşlemler
Kural
Kural
Kural
Kural
Kural
Uyarı
Uyarı
Kural
Kural
3. Belirsizlik Durumları
a.
Bu tür belirsizlikleri daha önce verdiğimiz kural yardımı ile sonuçlandırabiliriz.
b. 0 . ¥ Belirsizliği
Bu tür belirsizlikler,
c. ¥ – ¥ Belirsizliği
¥ – ¥ tipindeki belirsizlikleri cebirsel işlemler yaparak giderebiliriz.
Kural
Uyarı
Kural
L. SINIRLI DİZİLER
1. Üst Sınır
Her
M sayısı da bu dizinin üst sınırı adını alır. M den büyük her reel sayı da (an) dizisinin üst sınırıdır.
Üstten sınırlı bir dizinin üst sınırlarından en küçük olanına dizinin en küçük üst sınırı (Eküs) denir.
(an) dizisinin Eküs ü, Eküs(an) biçiminde gösterilir.
2. Alt Sınır
Her
m sayısı da bu dizinin alt sınırı adını alır. m den küçük her reel sayı da (an) dizisinin alt sınırıdır.
Alttan sınırlı bir dizinin alt sınırlarından en büyük olanına dizinin en büyük alt sınırı (Ebas) denir.
(an) dizisinin Ebas ı, Ebas(an) biçiminde gösterilir.
3. Sınırlı Diziler
Hem alttan hem de üstten sınırlı olan dizilere, sınırlı diziler denir.
Uyarı
|
. OLASILIK TERİMLERİ
1. Deney
Bir madeni para atıldığında yazı mı ya da tura mı geleceğini, bir zar atıldığında sonucun ne olacağını, tespit etme işlemidir .
2. Sonuç
Bir deneyin her bir görüntüsüne (çıktısına) verilen isimdir. Her bir sonuç bir örnek nokta olarak da adlandırılır.
3. Örnek Uzay
Bir deneyin bütün sonuçlarını eleman kabul eden kümedir. Diğer bir ifadeyle örnek noktaların tamamını eleman kabul eden kümedir. (Örnek uzaya evrensel küme de denir.) Örnek uzay genellikle E ile gösterilir.
4. Olay
Bir örnek uzayın her bir alt kümesine verilen isimdir.
5. İmkansız Olay
E örnek uzayı için boş kümeye imkansız (olanaksız) olay denir.
6. Kesin Olay
E örnek uzayına kesin (mutlak) olay denir.
7. Ayrık Olaylar
A ve B, E örnek uzayına ait iki olay olsun .
A Ç B = Æ ise A ve B olaylarına ayrık olaylar denir.
B. OLASILIK FONKSİYONU
E örnek uzayının tüm alt kümelerinin oluşturduğu küme K olsun.
P : K ® [0, 1]
şeklinde tanımlanan P fonksiyonuna olasılık fonksiyonu denir. A Î K ise P(A) reel sayısına A olayının olasılığı adı verilir.
P fonksiyonu aşağıdaki koşulları sağlar.
1. Her A Î K için, 0 £ P(A) £ 1 dir.
2. Evrensel kümenin meydana gelme olasılığı, P(E) = 1 dir.
3. İmkansız olayların meydana gelme olasılığı P(Æ) = 0 dır.
4. A Î K, B Î K ve A Ç B = Æ ise, P(A È B) = P(A) + P(B) dir.
Kural
E örnek uzayında herhangi iki olay A ve B; A nın tümleyeni A' olsun. P olasılık fonksiyonu olmak üzere,
1. A Ì B ise P(A) £ P(B) dir .
2. P(A') = 1 – P(A) dır.
3. P(A È B) = P(A) + P(B) – P(A Ç B) dir.
|
C. EŞ OLUMLU ÖRNEK UZAY
Sonlu bir E = {e1, e2, e3, ... , en} örnek uzayı için,
P(e1) = P(e2) = P(e3) = ... = P(en)
ise E örnek uzayına eş olumlu örnek uzay denir .
E, eş olumlu örnek uzayı ve A Î E ise A olayının olasılığı,
dır.
Kural
n, paranın atılma sayısını veya para sayısını göstermek üzere, bu deneyde örnek uzay 2n elemanlıdır.
|
D. BAĞIMSIZ OLAYLAR VE BAĞIMLI OLAYLAR
A ve B aynı örnek uzayına ait olaylar olsun. Bu olaylardan birinin elde edilmesi diğerinin elde edilmesini etkilemiyorsa A ve B olaylarınabağımsız olaylar denir. Eğer iki olay bağımsız değilse, bu olaylara birbirlerine bağımlıdır denir .
Kural
A ve B bağımsız olaylar olmak koşuluyla
P(A) ¹ 0 ve P(B) ¹ 0 ise,
A nın ve B nin gerçekleşme olasılığı
P(A Ç B) = P(A) × P(B) dir.
A nın veya B nin gerçekleşme olasılığı
P(A È B) = P(A) + P(B) – P(A Ç B) dir.
|
E. KOŞULLU OLASILIK
A ile B, E örnek uzayında iki olay olsun. P(B) > 0 olmak üzere; B olayının gerçekleşmiş olması halinde A olayının olasılığına, A olayının B olayına bağlı koşullu olasılığı veya kısaca A nın B koşullu olasılığı denir ve P(A / B) şeklinde gösterilir.
ÜSTEL FONKSİYONLAR VE LOGARİTMİK FONKSİYONLAR
2y = 24 eşitliğini sağlayan y değerini bulmak için yapılan işleme üslü denklemi çözme denir. (y = 4)
Buraya kadar anlatılan bilgiler 6a = 10 eşitliğini sağlayan a değerini bulmak için yeterli değildir. Bu eşitliği sağlayan a değerini bulmak için yapılan işleme logaritma alma denir.
A. ÜSTEL FONKSİYONLAR
biçiminde tanımlanan fonksiyona üstel fonksiyon adı verilir.
a > 0 olduğundan f(x) = ax > 0 olur.
B. LOGARİTMA FONKSİYONU
biçiminde tanımlanan üstel fonksiyonun ters fonksiyonuna logaritma fonksiyonu denir.
şeklinde gösterilir. Buna göre,
y = logax ifadesinde
sayısına
sayısının a tabanına göre logaritması denir ve ‘‘y eşittir a tabanına göre logaritma x ’’ şeklinde okunur.
C. LOGARİTMA FONKSİYONUNUN ÖZELLİKLERİ
Kural
| 1 den farklı her a pozitif reel sayısının a tabanına göre logaritması 1 dir. Buna göre, |
Kural
| Her tabana göre, 1 in logaritması 0 dır. Buna göre, |
Kural
Kural
Kural
1 den büyük sayıların on tabanına göre logaritması pozitiftir.
1 den küçük pozitif sayıların on tabanına göre logaritması negatiftir.
Kural
E. DOĞAL LOGARİTMA FONKSİYONU
f(x) = logax fonksiyonunda taban
ℓ = 2,718281828459045235360287471352… alınırsa (ℓ sayısı irrasyonel bir sayı olup yaklaşık değeri 2,718 kabul edilir.) doğal logaritma fonksiyonu elde edilir. Doğal logaritma fonksiyonu kısaca lnx biçiminde gösterilir. Bu durumda,
İşlemlerde genellikle logex yerine lnx ifadesi kullanılır.
II. LOGARİTMALI DENKLEMLER
Özellik
| a sayısı 1 sayısından farklı bir pozitif sayı olmak üzere, tabanı a olan logaritmalı denklem, Logaritmalı denklemleri bu özellikleri kullanarak çözeriz. Logaritmanın tanımından, f(x) > 0 ve g(x) > 0 olmalıdır. |
III. LOGARİTMALI EŞİTSİZLİKLER
Kural
| logaf(x) in işareti a ya bağlı olduğundan eşitsizlik çözümlerinde aşağıdaki bilgileri kullanırız. |


.jpg)